Ekoinnowacje przedsiębiorstw przemysłowych w regionach Polski – rezultaty i przesłanki decyzyjne

Abstrakt

Cel: Wyznaczenie wiodących województw Polski pod względem deklarowanych przez przedsiębiorstwa przemysłowe rezultatów działalności innowacyjnej z korzyścią dla środowiska naturalnego (cel 1); rozpoznanie zasadniczych przesłanek podejmowania działalności innowacyjnej z korzyścią dla środowiska naturalnego według województw Polski z perspektywy przedsiębiorstw przemysłowych (cel 2).

Metodyka: Proces pozyskiwania, analizy i opisu danych na temat działalności innowacyjnej przedsiębiorstw opiera się na metodyce Oslo Manual 2018. W Polsce, zgodnie z jej zaleceniami, przedsiębiorstwa wypełniają sprawozdania GUS o innowacjach (PNT-02). Dane te wykorzystano w analizach ukierunkowanych na osiągnięcie celów badań. Realizację celu 1 oparto na dwuetapowym postępowaniu. W pierwszym kroku zidentyfikowano przedsiębiorstwa przemysłowe poszczególnych regionów mieszczące się w 25% obserwacji powyżej górnego kwartyla w ramach odsetka wskazań na osiągnięte korzyści dla środowiska naturalnego w zbiorze 12 prośrodowiskowych rezultatów. W drugim kroku przyznano punkty – według przyjętego algorytmu – dla przedsiębiorstw poszczególnych regionów za lokatę od 1 do 4 w obrębie górnego kwartyla w ramach 12 prośrodowiskowych efektów. Realizację celu 2 oparto na odpowiedziach respondentów na pytanie dotyczące stopnia ważności czynników – wyszczególnionych w PNT-02 – dla podjęcia decyzji o wdrożeniu ekoinnowacji.

Wyniki: W latach 2020-2022 liderami wśród województw Polski pod względem uzyskanych przez przedsiębiorstwa przemysłowe rezultatów ekoinnowacji w okresie wytwarzania wyrobów były regiony: podkarpacki (1 lokata), mazowiecki (2 lokata) oraz wielkopolski (3 lokata). W zakresie osiągniętych rezultatów ekoinnowacji w okresie użytkowania wyrobów w gronie wiodących podmiotów znalazły się przedsiębiorstwa przemysłowe województw: podkarpackiego (1 lokata), pomorskiego (2 lokata) i mazowieckiego (3 lokata). Regiony te wyraźnie wyróżniły się na tle pozostałych województw. Decyzje o implementacji zielonych innowacji, uogólniając obraz województw Polski, były przede wszystkim reakcją na wysokie koszty energii, wody lub materiałów oraz obowiązujące regulacje prawne, dopełnioną dążeniem do poprawy własnej reputacji.

Implikacje i rekomendacje: Wąskie grono wiodących województw pod względem uzyskiwanych przez przedsiębiorstwa przemysłowe rezultatów ekoinnowacji, wyraźnie dystansujące pozostałe jednostki administracyjne tego szczebla, wskazuje na konieczność intensyfikowania prośrodowiskowej działalności innowacyjnej w większości województw Polski. Zasadne wydaje się wzmocnienie wielu czynników wpływających na decyzje o wdrożeniu zrównoważonych innowacji, w tym zwłaszcza środków o charakterze zachęt.

Oryginalność: Propozycja własnych algorytmów: 1) identyfikacji wiodących województw pod względem osiąganych przez przedsiębiorstwa przemysłowe rezultatów ekoinnowacji w okresie wytwarzania wyrobów i fazie ich użytkowania, 2) rozpoznawania głównych przesłanek implementacji zrównoważonych innowacji. Wartość: Aktualne i nowo pojawiające się wyzwania środowiskowe nie zostaną rozwiązane bez nowych pomysłów, wielostronnej współpracy i zielonych innowacji. Obserwowanie, analizowanie i rekomendowanie działań ekoinnowacyjnych jest jedną z podstaw implementacji koncepcji zrównoważonego rozwoju, a także społecznej odpowiedzialności biznesu.